De Luizenmoeder: feest van herkenning!

Voor een oud-onderwijsman als ik met 45 dienstjaren, achtereenvolgens onderwijzer, schooldirecteur en bestuursfunctionaris, is De Luizenmoeder uiteraard verplichte kost! Elke zondagavond om 5 minuten voor half 9 zitten mijn vrouw en ik dan ook klaar om op NPO 3 weer een nieuwe aflevering op ons in te laten werken. Als we dan opeens een aftiteling zien, denk je even met een reclame-onderbreking van doen te hebben, maar is ook deze aflevering dan alweer helaas voorbij!

Van de 45 werkzame jaren in het onderwijs heb ik er 39 daadwerkelijk op drie achtereenvolgende -en steeds grotere- scholen als directeur doorgebracht, en ik kan u verzekeren dat alle drie scholen hun eigen juf Ank, juf Helma en Nancy hadden, om nog maar te zwijgen van de conciërge en de ouders die in al die jaren steeds mondiger en veeleisender werden.

Juf Helma, bijna met pensioen, gaat op haar eigen wijze om met het rookverbod 

Voor wie in het onderwijs werkzaam is (geweest) bevat de serie een schat aan herkenbare situaties, thema’s en gebruiken die alle op zeer compacte wijze elke aflevering tot een feest van herkenning maken! Kort samengevat, De Luizenmoeder dompelt de kijker onder in de vaak zeer eigen en typische schoolcultuur die je op welhaast elke basisschool in min of meer verhevigde mate aantreft. En de school van De Luizenmoeder is uiteraard de meest heftige uitvoering van hoe het op een basisschool aan toe kan gaan, in dit geval een regelrechte karikatuur!

Politiek correct, even niet ....

De grote verdienste van de serie ligt mijns inziens, naast het op de hak nemen van allerlei redelijk onschuldige typische schoolculturele gebruiken, vooral in het aan de kaak stellen van allerlei opvattingen, meningen, uitspraken over doorgaans controversiële thema’s uit onze samenleving die ook in zo’n schoolgemeenschap een grote rol spelen. Juist in zo’n serie kunnen ze onverbloemd benoemd en getoond worden, zonder aanstootgevend te zijn. We kunnen onze zogeheten politieke correctheid even onbezorgd laten varen en het allemaal heel openlijk en eerlijk laten gebeuren en er om lachen, juist omdat het immers in de context van een humoristische tv-serie wordt gespeeld.

Twee vaders

“Onze zoon heeft geen vader en moeder, maar twee vaders”, legt een vader op de eerste schooldag aan juf Ank uit. “O, maar dat is toch helemaal niet erg”, reageert juf Ank, “dat vinden wij helemaal niet raar, dat vinden we juist heel bijzonder!”

“Twee vaders? Dat geeft toch helemaal niets. Dat vinden wij niet raar, dat is juist heel bijzonder!”

En als tijdens een ouderavond de moeder met het hoofddoekje wordt voorgesteld en het gesprek even later op hoofdluis komt: “Hadden we maar meer hoofddoekjes op onze school, dan hadden we tenminste ook geen hoofdluisprobleem meer”, aldus dezelfde juf Ank.

En als tijdens de ontruimingsoefening het alarm afgaat, kan het zomaar opeens gebeuren dat een allochtone vader in een djelba voor een terrorist wordt aangezien en door de vader van de medezeggenschapsraad tegen de grond wordt gewerkt, te meer daar hij op zijn vakantie in Dresden al ternauwernood aan een aanslag is ontsnapt.

Karikatuur

Natuurlijk zijn alle types in de serie een karikatuur. Dat maakt de serie juist tot zo’n groot succes. Maar elke onderwijsgevende en ouder zal op de eigen school een link naar een of meer collega’s en mede-ouders kunnen leggen. Zo had ik zelf als schooldirecteur op elk van mijn drie scholen óók een Nancy, die als moeder op de school bleef hangen als hulpouder, toen haar eigen kinderen al lang en breed groep 8 hadden verlaten, waarna zij binnen de school steeds verder in aanzien en invloed wist te stijgen in haar onbetaalde vrijwilligersfunctie.

Nancy staat model voor de ex-ouder die op school is blijven hangen voor allerlei creatieve klussen.

In de aflevering van afgelopen zondag werd het kerstfeest op school voorbereid. Directeur Anton oefende met zijn team om het kerstverhaal op het toneel uit te beelden, maar had hierover eerst nog met een moslim-ouderpaar overlegd! Onder de voorwaarde van het ouderpaar dat het suikerfeest straks óók dezelfde aandacht zou krijgen, stemden de ouders van Ahmed in met de uitbeelding van het kerstverhaal ...! Het was echter de schoolbestuurder die het kerstverhaal vervolgens verbood: “We zijn immers een openbare school!”

Ho, ho, ho!

Dit deed mij terugdenken aan de voorbereiding op de kerstviering op mijn tweede school in Zuid begin jaren 90. Een van mijn leerkrachten stelde voor om tijdens het schoolkerstdiner de kerstman binnen te laten komen met een bel en “ho, ho, ho” te laten roepen.

Dat “ho, ho, ho”-roepen deed ik vervolgens meteen zelf, maar dan om een andere reden. “Een kerstman met bel en ho, ho, ho tijdens een kerstviering op een katholieke school?” Vervolgens besloten we nagenoeg unaniem tot de uitbeelding van het kerstverhaal ….

Meer kermis dan Kerstmis

Op de school van De Luizenmoeder zien we na deze ingreep van de schoolbestuurder het feest van Kerstmis in een kermis ontaarden, compleet met flikkerende lichtslangen, schreeuwerige muziek en polonaise in de klaslokalen. Directeur Anton en juf Ank hebben zich op dat moment al onthutst teruggetrokken in de directeurskamer. “Zullen we samen gaan bidden?”, stelt Ank voor, wellicht in een ultieme poging om vergiffenis te vragen voor de ontspoorde kerstgedachte op hun school. Halverwege het Onze Vader dat ze samen uitspreken stuift Nancy plotseling de kamer binnen: een van de leerlingen met een allergie is onwel geworden van het ingebrachte kerstvoedsel. Hoe Anton en Ank dán reageren, moet u zelf gaan horen en zien op "Uitzending gemist"...!

Zie  https://www.dailymotion.com/video/x73gxhd  vanaf minuut 23.

 

Als tot hun grote ontsteltenis de schoolviering van Kerstmis in kermis ontaardt, besluiten schooldirecteur Anton en juf Ank dan maar om samen te bidden …., totdat Nancy opeens binnenstuift …!

Dat de serie ook in dit tweede seizoen weer allerlei nieuwe schoolthema’s weet aan te boren is heel knap. Het schoolleven is welhaast onuitputtelijk qua typische schoolcultuur om op deze wijze onder het vergrootglas te leggen. Toch denk ik dat er geen derde seizoen moet komen. Na dit seizoen stoppen op het hoogtepunt, zou ik zeggen. Directeur Anton heeft inmiddels al aangekondigd dat hij niet verder gaat ….

Een van mijn oud-leerlingen uit de jaren 70 op mijn eerste school in Sloten kwam ik onlangs tegen op de website van schoolbank.nl, alwaar hij mij als schooldirecteur in zijn herinnering omschreef als een “monument” binnen de school. Op de school van De Luizenmoeder zijn het in feite allemaal monumenten die stuk voor stuk deel uitmaken van dit prachtige feest van de herkenning ….!